اصطلاح لری

 معنی

 

 قرت دار (ghart dar)

 قرتسه (ghortese)

 قرت کرده (ghart kerde)

قرت و فرت (ghart o fart)

قرقره (ghor ghora)

 قر کرده (gher kerde)

 قرناقه (ghornagha)

 قرنج (ghorrenj)

 قرو (ghero)

 قرواق (ghorvagh)

 

 ۱- بدهکار ۲- بستانکار

 ۱- پارچه سوراخ ۲- ماندن زبان لایدندان

 وام گرفتن

 وام

 نای ، خرخره

 نابود کردن (آوله قر کرد=آبله کشتارکرد)

 گریبان

 نیشگون

 قران ، واحد پول

قورباقه

بيان روز:

 

 

                        لری

                         فارسی

 قپیریش

قت (ghot)

 قته (ghota)

 قتی (ghati)

قد بلن (ghad bolen)

 قد جره (ghad jarra)

قدکشه ( ghad kesha) 

قد وراقنه (veraghana) 

 قرپ قوت (gherpe ghot)

 قرتاسه (ghortasa)

یک قبضهریش

 دم بریده، اجسام ناقصبریده شده

سرفه

 قحطی

بلندقد

 خمیازه { بالاگریوه}

خمیازه {بالاگریوه}

 سریع قد کشیدن و رشدکردن

 تلاش شدید برایحیات

 گلو ،حلقوم

بيان روز:

 

 

 

 لری

 فارسی

فیتک( Fitak)

 فیتک زیه( Fitak Zaye)

فیس (Fis)

فیسسه (Fisessa)

فیکه (Fika)

 فیله کی (ّFeyleki)

قاراقار

قازقلنگ(Ghaz Gholeng) - قلا ژیره

قاژ دره (Ghazh Darra)

قازمه (Ghazma)

سوت

 رنگ آبی آسمانی

 ۱- فیس و افاده ۲- نم و رطوبت زیاد

 نم کشیده ، خیس خورده

 اشاره ،اشاره با سوت

 بد عادت

داد و فریاد

پرنده ای لنگ دراز (لک لک) شبیه مرغابی 

پرنده ای سیاه و سفید اندازه سار

کلنگی که یک سر دارد

 

بيان روز:

 

 

 لری

 فارسی

فاش گته ( Fash Gote)

 فت فراوو ( Fet Ferowoo)

فت (Fat)

فتراق (Fetragh)

هام د فتراق کاری   

 فچ فچ ، فچنه (ّFech)

فراقت

فرخ ری (Farkh Ri)

 فرسنه (Fersane)

فندلی(Fendeli)

ناسزا گفته ، فحشداده

 بسیار ،فراوان

 سلامتی وتندرستی

 مترصد ، در حال جستن

 در پی یافتن کاریهستم

 پچ پچ و در گوشی صحبتکردن

سلامت وتندرستی 

صورت پهن وفراخ

فرستادن

کوچک وظریف

 

 

 

بيان روز:

 

 

 لری

 فارسی

 

 غزگال

 خوشا بحال کسی ، ایکاش

 غزگو

 ديگ و پاتيلمسی

 غوژ(Ghozh)

 زانو در بغل و حالت کزکردن

 غوژل(Ghozhal)

 آدم قد کوتاه و نسبتاچاق

 غل غوش (Ghele Ghowsh)

 ۱- درد ۲- ته مانده مايعات۳- مکر و حيله

 غلف (Ghelef)

 پيچ وگره

 غماچ(Ghomach)

 آماج ، نشانهتيراندازی

 غم زيه(Ghem zaye)

 انبوه زنبوران در کندو ومانند آن

 غونج(Ghonj)

 ۱- وسط ۲- غنچه

 غنچ زيه (Ghonch zaye)

طپش دل در زمان شادی وسرور 

بيان روز:

 

 

 لغت و اصطلاح لری

 معنی

طوق ( Towgh)

 طول (Towl)

 عاقووتی(Aghovati)

 عاموزا

عقرو(Aghero)

 غاپوره(Ghapura)

 غوت غت (Ghot ghat)

 غدی (Ghedey)

 غراب (Ghorab)

 غزسه(Ghezese)

لبه و کنارهقوطی

 طبل

 فرزند خوب و نيک

 عموزاده

 عقرب

سرگرمی

 غرغر

 عادت کردن بهکاری

 متکبر ومغرور

 ترشيدن ، ترششدن

 

بيان روز:

 

 

 لری

 فارسی

 شیف (shif)

 شیق(shigh)

شیقسه (shighese)

 صحو حونه(sehow hona)

صرا  

 صنقه دل(sanogha del)

 صور(sowr)

صووی(sowvi)

 ضفط کرده(zaft kerde)

طناف(tenaf)

 جوانهدرخت         

شکاف وترک

 پاره شده - شکافته

صاحبخانه

 صحرا - روستا

محل فاصله بین استخوان جناغو قلب را گویند

صبر - عطسه ای که باید لحظهای تامل کرد

صابون

 ضبطکردن

طناب

 

بيان روز:

 

 

 لری

    فارسی                                                                           

 شی پال(shipal)

 پاره ،دريده

 شه تی (shati)

 شاهتوت

 شيت (sheyt)

 گيج و گنگ،ديوانه

 شيت(shit)

 سوتی که با دهان میزنند

 شی خور(shi khovar)

 خواهرشوهر

 شيرار(shirar)

برادرشوهر 

 شيرا(sheyra)

 گستاخ وجسور

 شيش (shish)

 ديواره صاف و بلند کوه کهصعود به آن مشکل است

 شی شنگ (shisheng)

 گيجگاه وشقيقه

 شيک (shik)

 فلج ، بیحس

 

 

بيان روز:

 

 

 لری

 ترجمه

 شوگار لرسه (shogar lerese)

 شب چرخيده - کنايه ازپريشانی و دگرگونی در فردی است که به علت وارد شدن ضربه ای روحی يا جسمی ، چشمانشنيز سياهی  رود

 شومن (show man)

غذای شبمانده 

 شومی (shomi)

 هندوانه

 شومی فرت

 هندوانه نارسی که درونش سفيداست

 شومی شيطونی

 هندوانه ابوجهل - حنظل

 شون مل (shone mel)

 شانه وگردن

 شوو(shoo)

چوپان وشبان 

 شو وا شو(sho va sho)

 شبانه

 شو و شو رتن(show ve show)

 شانه به شانه رفتن با کسیبرای درک موضوعی

 شوی(shovi)

 کابوسی که انسان در خواب بهآن دچار میشود

 

 

بيان روز:

 

 

 لری

 فارسی

 شوچراغ

 شوم درآوما

 شور زينه دل

 شوس (shoves)

شوسه  

 شو شمکی (show shamaki)

 شو کوره

 شو کوره چش

 شوکه (shuka)

 شول (shul)

شب چراغ، مهره ای که درشب میدرخشد        

 شبم سررسيد

 دلشوره زدن و تشويش

 (دل) بهم خوردن 

 آشقته و بهمريخته

 فال گوش ايستادن شبشنبه

خفاش 

کنايه به  کسی که چشمان کمسو و ريز دارد

 شوره که بر اثر عرق بدن رویلباس می نشيند

 انديشه و فکر، گرفتاری ودرماندگی

 

بيان روز:

 

تاريخ : چهارشنبه 13 اردیبهشت1385 

 لری

 فارسی

 شلم (shallem)

 شلنگ شنگ(shelang shang)

شليته (shalita)

 شوم(shom)

شم(sham) 

 شمليه(shemeliya)

 شمومه (shamoma)

 شو(show)

 شو(sho)

 شاوا(shava)

                        شلغم                                             

 خراميدن- راه رفتن با ناز وتکبر

 سليته - زن  هرزه وهتاک

 ۱- شام ۲- شخم

 ۱- شمع ۲- مومعسل

 سبزیشنبليله

 دستنبو - طالبی

 شب

 ۱- شانه و کتف۲-عسل مخلوطبا موم۳- طاق آسياب آبی

 شاباش- پولی که در عروسی بهنوازنده يا رقصندهميدهند

 

بيان روز:

  لغات واصطلاحات لری

ارسی

تلفظ

کلمه لری

خوراک- دم پخت

Ash

آش

آسیاب -آسیا

Asiy-Aow

آسیاو

//

asiy-Aow

اسیآو

آرام

Arem

آرم

شکم

eshkam

اشکم

اقبال

bakht

بخت

اشک

aser

اسر

خارپشت

zhezhO

ژژو

پارسال

pAr

پار

پرچین

parchi

پرچی

پادشاه

pAteshA

پاتشاه

پریروز

pariyr

پریر

خورشید

khvar

خور

خواهر

kho-ar

خور

درخت

dAr

دار

عقاب

dAl

دال

دوشیدن

dokhteh

دوخته

دو(۲)

du

دو

جنگل -درختان انبوه

razou

رزو

لخت-عریان

rout

روت

//

riyt

ریت

زن

zhan

ژن

سهميه - ترس

sam

سم

سرخ

sour

سور

 شش(۶)

shash

شش

کنار-زیربغل

kash

کش

گرد-غبار

gart

گرت

گردش

gasht

گشت

تپه

gar

گر

نوعی طالبی

garmak

گرمک

عقده - گره

ge-rye

گری

حفره -دره

gour

گور

عريان - لخت

lutak

لوتک

باد

vAy

وای

شوهر

mira

میره

//

mirak

میرک

درخت مورد

mort

مورت

پرييدن - پرش

vAz

واز

تن - سينه - کنار- بر

var

ور

بره

vark

ورک

خاطر - یاد

viyr

ویر

گراز

ve-rAz

وراز

هزار(۱۰۰۰)

hazAr

هزار

عادت - خوی

houk

هوک

هست

hiy

هی

گذاشتن

hiyshteh

هیشته

يک(۱)

yak

یک

 

بيان روز:

 

 

 

لغات و اصطلاحات لری

 معنی

شق حرف زيه

شق ره رته

 شک(shak)

شک ديه(shak)

شکم نمی رسه(shekam)

شل پسه(shel)

شلپنه (shelpana)

شلت(shalt)

 شلته کشيه(shalta)

شلفت(sheleft)

سخن صريح گفتن

راه رفتن توام با تکبر و خود نمائی

 ۱- تکان۲- ميش يکسال ونيمه

تکان دادن درخت برای ريختن ميوه آن

 اطلاع ندارم

۱- پاره شدن پارچه۲- متلاشی شدن جسد

در آب پارچه را با چوب زدن تا پاره شدن

چوب نازک و بلند ، ترکه

دراز شدن روی زمين

 به آدم های سست و بی عرضه گويند

 

بيان روز:

 

 

 

 اصطلاح لری

 معنی

 شاتلی

 شاخ د جيو تپنه 

 شار

 شارشونه

 شاق شاق

 شپل

 شريقنه

 ششله

 ششنه

 ششو

                                          لواشک آلو                                               

 تملق و تعريف بيجا از کسی

  بزم و شادی

شادی و سرور کسی را بهم زدن  

 صدای کبک و مرغ را گويند

 نوزاد دو و سه ماهه

 داد و فرياد زنانه

 از ۴ تا ۱۶ بهمن که هوا بعد از ان رو بسردی می رود

 شپشک

 شپشو

 

 

 اصطلاح لری

 معنی

 سیپريسک

 سيزهوال

 سیسرک

 سیقاف

سیقته 

 سی قه بلابيه

 سيلاميش

 سیمرو

 سیواله

 سی واکرده

 پرستو

 بچه گنجشکی که پر درنياورده

 سوسک

 آدم های بذله گو

 سياهسرفه

 قربون و تصدقرفتن

 سوراخموش

 گاو سياه خال خالسفيد

 سياهچرده

 سياهی رفتنچشم

 بيان روز:

 

 

 اصطلاحلری

 معنی

 

 سولقسه

 سلمو

 سن دگييه

 سنگسنگ (Seng Sang)کردن

 سنگهشا

 سوزهسيل

 سوغلی

 سولو

 سووه(Sowva)

 سوير(Sevir)

 

 ليز خوردن صابون يا ماهی ازدست

 رم کننده،چارپائی که زيادرم می کند

 فردی که سن زياد داشته ولیجوان مانده

 مسامحه کردن و کوتاه آمدندر کاری

 از اوزان که هر من آن برابر۶کيلو است

 رنگين کمان و قوسوقزح 

 مشت بسته آماده زدن به بدنديگران

 سبيلو و سبيلکلفت  

 نارس، کودک خيلی عزيز،عمامهزنان 

 اشعه تند آفتاب که موجبآفتابزدگیشود

 

بيان روز:

 

 اصطلاحلری

 معنی

 سرگرزی حرف زيه

 با عصبانيت و تندی بکسی امرکردن

 سرموه

 نوحه و شعری که زنان هنگام فوت کسی بانوای غم انگيز می گويند و گريه می کنند

 سرنجهگرته

 قبل از خواستگاری دختران ،خانواده پسراز نزديک دختر را می بينند و وضع ظاهری و اخلاقی او را محکی می زنند اين عمل راسرنجه گرته می گويند

 سر ورداربييه

 سر بلندشده

 سر و ری دهيک نيايه

 اخم کردن برای کسی موقع انجامکاری

 سری

 ديوانه

 سزرگه

 چندش ، مور مور و سيخ شدن موی بدن

 سوژده

 سجده

 سقل (سرگپ)

  کسی که حرف های بزرگتر از خود می گويد

 سلپسر

 تنبل و کمکار

 

 

برخی از اصطلاحات لری نمآهنگ طنز «زَه وه زوری»

زَه وه زوری

(ZAHVEZORI) = زن صلاح = زن کیخا(کدخدائی زن) =زن ذلیل، زن به زوربودن 

وا دِما نیائی

= (جمله متداول برخی از خانم ها هنگام بدرقه همسرانشان از منزل) بمعنی دیگه برنگردی

غنجلک (GENJELAK)= بالا و پایین پریدن

ور دلک ونه

(VARDELEK VANE)

=هول دادن و به جلو پرتاب کردن کسی

یه شقم آورد وه هار

= یک طرف بدنم را پیاده (کبود )کرد

هُمال (HOMAL)

= رقیب و هم چشم

گلال (GELAL)

 = رودخانه

مزلّت وه شر 

= منزلت به شر ، بدی و شر منزل تو باشد

چه خرّه ئی بئی رم ده سر= چه خاکی بسرم کنم

 منبع:سایت خبری تحلیلی بیان روز